Bereid je voor op de huisarts
Schrijf dit op voordat je gaat. Je mag het voorlezen.
- Welke klachten heb je, en waar zit de pijn?
- Sinds wanneer heb je ze?
- Hoe vaak mis je school, werk of sport?
- Wat heb je al geprobeerd, zoals pijnstillers of de pil? Hielp dat?
- Komt endometriose voor in je familie?
Zeg deze zin: "Ik wil graag bespreken of het endometriose kan zijn." Huisartsen vertellen zelf dat het helpt als een patiënt dit woord noemt (Van der Zanden e.a., 2020).
Neem je klachtendagboek mee, en iemand die je vertrouwt als je dat fijn vindt.
De route in Nederland
- Huisarts. Je praat over je klachten. Soms doet de huisarts een lichamelijk of inwendig onderzoek. De huisarts kan al een behandeling starten.
- Eerst proberen. Behandelen mag zonder dat de diagnose zeker is (ESHRE). Vaak is dat de pil of een ander hormoon.
- Gynaecoloog. Blijven de klachten, twijfelt de huisarts, of wil je zwanger worden? Dan kun je een verwijzing krijgen.
- Onderzoek. De gynaecoloog praat met je, doet een inwendig onderzoek en maakt een echo via de vagina. Soms volgt een MRI.
- Kijkoperatie. Vooral als de echo en MRI niets laten zien en de behandeling niet helpt. De arts kan haarden dan meteen weghalen.
- Expertisecentrum. Bij diepe endometriose of een ingewikkelde situatie.
Een operatie is niet meer nodig om de diagnose te stellen. Sinds 2022 ziet de Europese richtlijn de kijkoperatie niet meer als verplichte eerste stap (ESHRE, 2022).
Wat elk onderzoek kan
| Onderzoek | Goed in | Wat het niet kan |
|---|---|---|
| Gesprek en inwendig onderzoek | Diepe endometriose en cysten voelen | Bij oppervlakkige endometriose voelt de arts vaak niets |
| Echo via de vagina | Een cyste in de eierstok en diepe haarden | Oppervlakkige haarden zijn meestal niet te zien |
| MRI | Diepe endometriose | Oppervlakkige haarden zijn meestal niet te zien |
| Kijkoperatie | Alle typen zien en weefsel afnemen | Het is een operatie onder narcose, met risico's. Bijna 4 op de 10 kijkoperaties voor bekkenpijn vinden geen afwijking (BMJ 2022). |
| Bloedtest CA-125 | Niet geschikt | Wordt afgeraden voor de diagnose |
Een goede echo betekent niet dat je geen endometriose hebt. Je kunt toch oppervlakkige endometriose hebben, ook als de echo en MRI niets laten zien (ESHRE).
Waarom het zo lang duurt
In een Nederlands onderzoek onder 837 vrouwen duurde het bij de helft 7 jaar of langer van de eerste klachten tot de diagnose. Bij een kwart duurde het 15 jaar of langer (De Kok e.a., 2026).
Vrouwen die kwamen met menstruatiepijn of afwijkend bloedverlies wachtten het langst. Juist bij de bekendste klacht duurt het dus het langst.
Nederlandse huisartsen noemen zelf deze redenen (Van der Zanden e.a., 2020):
- Het wordt normaal gevonden. Hevige menstruatiepijn wordt vaak gezien als iets wat erbij hoort.
- Weinig bekend. Huisartsen zien endometriose vaak als zeldzaam.
- Het lijkt op iets anders. Buikklachten worden vaak aan de darmen of aan voeding toegeschreven.
- Jonge vrouwen. Bij jonge vrouwen denkt een arts er minder snel aan.
- De pil met stopweek. Het advies om bij vermoeden van endometriose door te slikken is weinig bekend.
- Niet terugkomen. Veel vrouwen gaan niet terug als de behandeling niet helpt. Ga wel terug.